รัตนพร รักการค้า

 

เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2568 ศูนย์พัฒนาวิชาการด้านตลาดการท่องเที่ยว (TAT Academy) การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ได้จัดกิจกรรมเสวนา Tourism Trend Talk ภายใต้หัวข้อ “Who Knows Who” รู้เขา รู้เรา คิดร้อยครั้ง สำเร็จร้อยครั้ง ในประเด็นเกี่ยวกับการต่อยอดองค์ความรู้ด้านการทำการตลาดแบบ Inside-out ผ่านองค์ความรู้และความเข้าใจเชิงพฤติกรรม รากเหง้า ประวัติศาสตร์ ค่านิยม และมุมมองทางความคิดของประชากรโลกใน 4 ภูมิภาคหลัก ทั้งเอเชีย ยุโรป อเมริกา และตะวันออกกลาง โดยได้เชิญ ดร.วิทย์ สิทธิเวคิน วิทยากรผู้มากประสบการณ์และความรู้ มาร่วมพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น โดย TAT Review ได้สรุปสาระสำคัญของการเสวนามาไว้ในบทความนี้แล้ว

‘ดร.วิทย์ สิทธิเวคิน’ หรือที่ทุกคนรู้จักกันในนาม ‘เฮียวิทย์’ ผู้ที่ผันตัวจากคนรักประวัติศาสตร์สู่นักเล่าเรื่องประวัติศาสตร์บนช่องยูทูบชื่อดัง สร้างกระแสให้เด็กวัยรุ่นไปจนถึงคนทั่วไปหันมาสนใจเรื่องราวประวัติศาสตร์มากขึ้น ด้วยเทคนิคการเล่าเรื่องที่น่าสนใจ ลบภาพจำเดิม ๆ เกี่ยวกับประวัติศาสตร์อันแสนน่าเบื่อ 

ซึ่งหากกล่าวถึงประเภทของการท่องเที่ยวแล้ว หนึ่งในนั้นจะต้องมี ‘การท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์’ ที่นำเอาเรื่องราวประวัติศาสตร์ของพื้นที่นั้น ๆ มาเชื่อมโยงเข้าไว้กับการท่องเที่ยว ซึ่งนี่เป็นสิ่งที่จะช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับการท่องเที่ยวได้ 

 

จุดเริ่มต้นของ ‘เฮียวิทย์ 8 minute history’  

เฮียวิทย์เล่าย้อนไปถึงการทำหน้าที่เป็นล่ามให้กับนักฟุตบอลสโมสร โบรุสเซีย ดอร์ทมุนด์ และพาพวกเขาไปท่องเที่ยวสถานที่สำคัญใน จ.สุพรรณบุรี เช่น พระบรมราชานุสรณ์ดอนเจดีย์ อ.ดอนเจดีย์ ฯลฯ ซึ่ง ‘ลาร์ส ริคเคน’ ได้ถามเขาว่า ‘เหตุการณ์ที่เกิดในประเทศไทยช่วง พ.ศ. นี้ ตรงกับเหตุการณ์ใดในประวัติศาสตร์โลก’ ซึ่งเขาไม่สามารถตอบคำถามนั้นได้ นั่นจึงเป็นจุดเริ่มต้นในการค้นหาคำตอบว่า เหตุการณ์ต่าง ๆ ที่สำคัญของไทยตรงกับประวัติศาสตร์โลกในปี ค.ศ. เท่าไร ซึ่งทำให้เราสามารถเชื่อมโยงและเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น

 

ภาพจาก sarayuth3390 / Shutterstock.com

 

‘การท่องเที่ยว’ กับ ‘การเล่าเรื่อง’ เกี่ยวกันอย่างไร?

เฮียวิทย์กล่าวว่า ‘การท่องเที่ยว’กับ ‘การเล่าเรื่อง’ นั้นเป็นเรื่องที่มาคู่กัน ยกตัวอย่างเช่น นักท่องเที่ยวถ่ายรูปกับต้นแอปเปิ้ลที่ทำให้เซอร์ไอแซค นิวตัน ค้นพบทฤษฎีแรงโน้มถ่วง ที่เมืองเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ แสดงให้เห็นว่านักท่องเที่ยวให้ความสนใจเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับสถานที่ท่องเที่ยว ซึ่งการท่องเที่ยวควรหันมาให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ เพราะสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มทางการท่องเที่ยวและดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาในพื้นที่ได้ 

หรืออย่างที่นครธม เมืองเสียมเรียบ ประเทศกัมพูชา ก็มีป้ายเขียนเล่าประวัติว่าเริ่มสร้างในปีที่อาสนวิหารน็อทร์-ดาม ประเทศฝรั่งเศส สร้างเสร็จแล้ว ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเชื่อมโยงเหตุการณ์และเข้าใจเรื่องราวประวัติศาสตร์ได้ง่าย ซึ่งชาวต่างประเทศที่สนใจเรื่องของประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่มักเป็นชาวยุโรป โดยเฉพาะประเทศมหาอำนาจที่เป็นเจ้าอาณานิคมในสมัยก่อน ที่มักจะจดบันทึกประวัติศาสตร์ของเมืองขึ้นของตนเองไว้

ปัจจุบันนักท่องเที่ยวไม่ได้โพสต์แต่ภาพสถานที่ท่องเที่ยวสวย ๆ บนโซเชียลมีเดียอีกแล้ว แต่ประวัติศาสตร์หรือเรื่องราวของสถานที่นั้น ๆ จะทำให้พวกเขาผูกพันหรือ ‘อิน’ มากขึ้นด้วย 

 

ทำไมคนจีนชอบไปวัดพระแก้ว แต่ฝรั่งชอบไปกาญจนบุรี

วัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือ ‘วัดพระแก้ว’ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวอันดับแรก ๆ ที่ชาวจีนนิยมมาเที่ยว เมื่อเดินทางมายังประเทศไทย โดยพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวจีนส่วนใหญ่ที่พบนั้น มักชอบแต่งกายด้วยชุดไทยและไปถ่ายรูปตามสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ เช่น วัด หรือ โบราณสถาน สาเหตุก็เพราะหลังการปฏิวัติวัฒนธรรมในปี ค.ศ. 1966 วัฒนธรรมหรือประเพณีของจีนหลายอย่างได้ถูกลบออกจากหน้าประวัติศาสตร์และก้าวเข้าสู่สังคมคอมมิวนิสต์ ทำให้ชาวจีนรุ่นใหม่โหยหาในสิ่งที่พวกเขาไม่มีมานาน ซึ่งเฮียวิทย์แนะว่า เราควรสอดแทรกข้อมูลเล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ไทยให้นักท่องเที่ยวจีนได้รับรู้ด้วย

ส่วนนักท่องเที่ยวชาวยุโรปและญี่ปุ่นนั้นนิยมเดินทางไปเที่ยวจังหวัดกาญจนบุรี เพราะพื้นที่แห่งนี้มีประวัติศาสตร์ร่วมกับเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งเป็นเรื่องราวที่ผูกพันกับพวกเขา เราสามารถสร้างความเชื่อมโยงกับสถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ ในกาญจนบุรีผ่านการเล่าเรื่อง (Storytelling) เพื่อช่วยเพิ่มมูลค่าทางการท่องเที่ยวได้มากขึ้น

 

ท่องเที่ยวประวัติศาสตร์ผ่าน ‘ศิลป์’

‘เจริญกรุง’ หนึ่งในย่านเมืองเก่าของกรุงเทพฯ เป็นแหล่งรวมสถานที่สำคัญที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์มากมาย ไม่ว่าจะเป็น อาสนวิหารอัสสัมชัญ ซึ่งก่อตั้งมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2 ศุลกสถาน โรงภาษีแห่งแรกของประเทศไทย ที่มีอายุกว่า 130 ปี อาคารไปรษณีย์กลาง บางรัก ที่สร้างขึ้นในสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ไปจนถึงอาคารสถานทูตฝรั่งเศสและสถานทูตโปรตุเกสที่ยังคงรักษาสภาพเดิมเอาไว้ 

รวมทั้งเรายังมีปูชนียบุคคลด้านศิลปะที่สำคัญของไทย คือ ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ซึ่งเป็นชาวอิตาเลียน ผลงานของท่านได้แก่ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช บริเวณเชิงสะพานพระพุทธยอดฟ้า พระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ พระพุทธรูปปางลีลาประดิษฐาน ณ พุทธมณฑล เป็นต้น เหล่านี้เป็นเรื่องราวที่เราสามารถนำไปเล่าเพื่อเพิ่มความน่าสนใจให้แก่สถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ ได้

 

‘การท่องเที่ยว’ สร้างสัมพันธไมตรี 

ประเทศเวียดนาม เวียดนามในวันนี้ต่างจากเมื่อก่อน คนเวียดนามเปลี่ยนแปลงไปมาก ประเทศเวียดนามมีการปรับตัวจากประเทศที่เคยเผชิญภาวะสงครามเข้าสู่ประเทศที่พร้อมพัฒนาในทุก ๆ ด้าน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจเพื่อแข่งขันบนเวทีโลก ขณะที่มุมมองของคนเวียดนามที่มีต่อคนไทยนั้น เดิมมองว่าไทยสนับสนุนสหรัฐอเมริกา โดยสหรัฐอเมริกาใช้ไทยเป็นฐานทัพในการโจมตีเวียดนามและประเทศเพื่อนบ้านในยุคสงครามเวียดนาม สร้างความไม่พอใจให้กับคนเวียดนาม แต่ในปัจจุบันคนเวียดนามมองหาความทันสมัย สนใจในเรื่องแฟชั่นมากขึ้น และชื่นชมว่าคนไทยมีรสนิยมในการแต่งกายดี และเมื่อมาประเทศไทยก็ชอบมาเลือกซื้อเสื้อผ้าที่ห้างแพลทินัม ประตูน้ำ แหล่งขายเสื้อผ้าชื่อดังของไทย 

ดังนั้นหากเราจะสื่อสารประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวสำหรับเวียดนามหรือตลาดอาเซียน ควรนำเสนอเรื่องแฟชั่น ความหรูหรา และความทันสมัยของไทย

ประเทศซาอุดีอาระเบีย เมื่อต้นปี พ.ศ. 2565 ได้มีการฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างประเทศไทยและประเทศซาอุดีอาระเบีย หลังยุติความสัมพันธ์มายาวนานกว่า 33 ปี ทั้งนี้ มาจากวิสัยทัศน์ของ ‘โมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน’ มกุฎราชกุมารแห่งซาอุดีอาระเบียและนายกรัฐมนตรี ที่มองว่าซาอุดีฯ ต้องทิ้งอดีตไว้ข้างหลัง และผูกมิตรกับนานาประเทศ ไม่เฉพาะกลุ่มประเทศอาหรับเท่านั้น 

โดยกลุ่มนักท่องเที่ยวตะวันออกกลางที่เข้ามาประเทศไทยนั้น นิยมท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ (Medical Tourism) หรือท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Health & Wellness Tourism) อย่างไรก็ตามสถานที่ท่องเที่ยว ร้านอาหาร หรือโรงแรมในไทยหลายแห่ง ยังไม่มีสิ่งอำนวยความสะดวกที่จะรองรับกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวมุสลิม ซึ่งมีข้อจำกัดบางอย่างทางศาสนาได้ ดังนั้น หากไทยสามารถส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงฮาลาล (Halal Tourism) ให้มีมาตรฐานตามหลักศาสนาอิสลามได้ จะเป็นโอกาสดีที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยวที่มีกำลังซื้อสูงให้เข้ามายังประเทศไทยได้

เฮียวิทย์กล่าวปิดท้ายว่า ‘การเล่าเรื่อง (Storytelling)’ ที่ดี จะช่วยกระตุ้นความต้องการเดินทางท่องเที่ยวมายังสถานที่นั้น ๆ เพราะนักท่องเที่ยวชาติไหนก็สนใจและพอใจที่จะได้รับรู้เรื่องราวที่เชื่อมโยงระหว่างสถานที่ท่องเที่ยวกับประเทศของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการทูต ศิลปะ อาหาร สถาปัตยกรรม ฯลฯ ซึ่งจะช่วยสร้างรายได้ให้กับชุมชนบริเวณนั้น รวมไปถึงประเทศด้วย